Nội Dung Bài Viết

1 Bệnh Cườm Nước (Glôcôm) Là Gì?
2 Các Loại Bệnh Cườm Nước
3 Dấu Hiệu Và Triệu Chứng Cần Chú Ý
4 Ai Có Nguy Cơ Mắc Bệnh Cao?
5 Nguyên Nhân Gây Bệnh
6 Bệnh Cườm Nước Được Chẩn Đoán Như Thế Nào?
7 Các Phương Pháp Điều Trị Bệnh Cườm Nước
8 Lịch Khám Tầm Soát Cườm Nước Theo Độ Tuổi
9 Câu Hỏi Thường Gặp Về Bệnh Cườm Nước
10 Kết Luận

Bệnh Cườm Nước (Glôcôm) Là Gì? Dấu Hiệu, Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Bệnh cườm nước, hay còn gọi là glôcôm (glaucoma), được xem là một trong những nguyên nhân gây mù loà hàng đầu trên thế giới. Đáng lo ngại hơn, phần lớn người bệnh không hề biết mình mắc bệnh cho đến khi thị lực đã bị tổn thương đáng kể — đó là lý do bệnh được mệnh danh là “kẻ đánh cắp thị lực thầm lặng”. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ bệnh cườm nước là gì, dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân, cách chẩn đoán và các phương pháp điều trị hiện nay.

Tóm tắt nhanh: Bệnh cườm nước (glôcôm) là nhóm bệnh gây tổn thương dây thần kinh thị giác do áp lực trong mắt tăng cao, có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu không phát hiện sớm. Bệnh không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát hiệu quả bằng thuốc nhỏ mắt, laser hoặc phẫu thuật nếu điều trị kịp thời. Vì giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng, khám mắt định kỳ là cách duy nhất để phát hiện bệnh sớm.

Bệnh Cườm Nước (Glôcôm) Là Gì?

Bệnh cườm nước (tên tiếng Anh: glaucoma, dân gian còn gọi là bệnh thiên đầu thống) là một nhóm bệnh lý về mắt gây tổn thương dây thần kinh thị giác — bộ phận truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt lên não. Nguyên nhân chính thường là do áp lực bên trong mắt (nhãn áp) tăng cao, xuất phát từ sự mất cân bằng giữa lượng thuỷ dịch được sản xuất và lượng thuỷ dịch thoát ra khỏi mắt.

Khi thuỷ dịch không thoát ra kịp, áp lực trong mắt tăng dần, chèn ép và làm tổn thương các tế bào thần kinh thị giác. Theo thời gian, tổn thương này dẫn đến suy giảm thị lực, và nếu không điều trị, có thể gây mù loà vĩnh viễn.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ tăng dần theo tuổi tác, đặc biệt sau 60 tuổi. Điều đáng chú ý là ở giai đoạn đầu, bệnh gần như không gây ra triệu chứng rõ ràng — hầu hết người bệnh chỉ phát hiện ra khi đi khám mắt định kỳ hoặc khi bệnh đã tiến triển nặng.

Các Loại Bệnh Cườm Nước

Bệnh cườm nước được chia thành hai nhóm chính: cườm nước nguyên phát (không do bệnh khác gây ra) và cườm nước thứ phát (phát sinh từ một bệnh lý hoặc nguyên nhân khác).

Loại	Đặc điểm	Mức độ khẩn cấp
Cườm nước góc đóng	Góc thoát dịch trong mắt bị hẹp hoặc tắc nghẽn đột ngột, khiến nhãn áp tăng nhanh. Gây đau mắt dữ dội, nhìn mờ, buồn nôn.	Cấp cứu — cần xử lý ngay để tránh mất thị lực vĩnh viễn
Cườm nước góc mở	Dạng phổ biến nhất. Đường thoát dịch bị thu hẹp dần theo thời gian, nhãn áp tăng từ từ, gần như không đau.	Âm thầm, tiến triển chậm — dễ bị bỏ qua
Cườm nước thứ phát	Phát sinh do chấn thương mắt, viêm màng bồ đào, bệnh lý thuỷ tinh thể, hoặc tác dụng phụ của thuốc corticosteroid dùng lâu dài.	Tuỳ theo nguyên nhân gốc
Tăng nhãn áp sắc tố	Dạng hiếm gặp, thường xuất hiện ở trẻ em và người trẻ tuổi, do sắc tố từ mống mắt tích tụ làm tắc hệ thống thoát dịch.	Khó phát hiện sớm

Trong đó, cườm nước góc đóng là tình trạng khẩn cấp — nếu xuất hiện cơn đau mắt đột ngột kèm nhìn mờ và buồn nôn, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức để tránh tổn thương vĩnh viễn.

Dấu Hiệu Và Triệu Chứng Cần Chú Ý

Vì phần lớn các dạng cườm nước tiến triển âm thầm, việc nhận biết sớm các dấu hiệu dù nhỏ cũng rất quan trọng để bảo vệ thị lực lâu dài.

Triệu chứng giai đoạn sớm (thường mơ hồ, dễ bỏ qua):

Cảm giác căng tức nhẹ ở mắt, nhất là sau khi làm việc lâu hoặc nhìn màn hình nhiều
Mắt mờ thoáng qua, đặc biệt khi mệt mỏi hoặc căng thẳng
Nhìn thấy quầng sáng nhiều màu quanh đèn, mắt nhạy cảm hơn với ánh sáng chói
Đau nhẹ quanh hố mắt hoặc vùng đầu cùng bên

Triệu chứng giai đoạn nặng (cần đi khám ngay):

Đau nhức dữ dội quanh mắt, có thể lan lên nửa đầu — đặc biệt nghiêm trọng trong cơn cấp của cườm nước góc đóng
Thị lực giảm rõ rệt, khó nhìn hơn trong điều kiện thiếu sáng
Mất thị lực ngoại vi — tầm nhìn thu hẹp dần từ ngoài vào trong, giống như đang nhìn qua một đường ống
Buồn nôn, nôn — thường đi kèm cơn tăng nhãn áp cấp

Các dấu hiệu kèm theo khác: chảy nước mắt nhiều hơn bình thường, mắt đỏ, xuất hiện đốm đen hoặc vệt lạ trong tầm nhìn.

Nếu bạn gặp bất kỳ dấu hiệu nào ở trên — đặc biệt là đau mắt đột ngột kèm nhìn mờ — nên đến khám bác sĩ nhãn khoa càng sớm càng tốt, vì tổn thương thị lực do cườm nước gây ra là không thể phục hồi.

Ai Có Nguy Cơ Mắc Bệnh Cao?

Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh cườm nước, nhưng một số nhóm đối tượng sau có nguy cơ cao hơn hẳn và nên chủ động tầm soát sớm:

Người trên 60 tuổi
Có người thân trong gia đình từng mắc bệnh (nguy cơ tăng 5–6 lần)
Người bị cận thị nặng (tăng nguy cơ cườm nước góc mở)
Từng mắc các bệnh lý về mắt khác: đục thuỷ tinh thể, bong võng mạc, u mắt, chấn thương mắt
Mắc bệnh mãn tính: tiểu đường, cao huyết áp, tim mạch, bệnh lý tuyến giáp
Sử dụng thuốc chứa corticosteroid trong thời gian dài
Phụ nữ (nguy cơ mắc cườm nước góc đóng cao hơn nam giới)
Giác mạc mỏng hơn bình thường

Nguyên Nhân Gây Bệnh

Đến nay, y học vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ra bệnh cườm nước, nhưng các nghiên cứu cho thấy bệnh liên quan chặt chẽ đến hai yếu tố chính:

Tăng áp lực trong mắt (nhãn áp): Thuỷ dịch trong mắt được sản xuất liên tục và thoát ra ngoài qua một hệ thống dẫn lưu. Khi hệ thống này bị tắc nghẽn — do di truyền, lão hoá, chấn thương hoặc bệnh lý khác — thuỷ dịch tích tụ lại, làm tăng áp lực và chèn ép dây thần kinh thị giác, dẫn đến tổn thương tế bào thần kinh.

Giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng dây thần kinh thị giác: Ngay cả khi nhãn áp bình thường, một số người vẫn mắc cườm nước do lưu lượng máu nuôi thần kinh thị giác bị suy giảm — thường liên quan đến các bệnh mãn tính như tiểu đường, cao huyết áp, tim mạch, hoặc chấn thương mắt.

Ngoài ra, yếu tố di truyền, việc mắc các bệnh lý mắt khác, và dùng thuốc corticosteroid kéo dài cũng được ghi nhận làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Hiện chưa có cách nào để chủ động phòng ngừa bệnh cườm nước — đây chính là lý do khám mắt định kỳ đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện bệnh trước khi thị lực bị ảnh hưởng.

Bệnh Cườm Nước Được Chẩn Đoán Như Thế Nào?

Vì giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng, chẩn đoán cườm nước chủ yếu dựa vào khám mắt chuyên sâu tại cơ sở nhãn khoa, kết hợp nhiều phương pháp:

Khám lâm sàng cơ bản:

Đo nhãn áp bằng dụng cụ chuyên dụng (Tonometer)
Soi đáy mắt để kiểm tra tình trạng dây thần kinh thị giác
Đo thị trường để phát hiện mất thị lực ngoại vi

Các xét nghiệm chuyên sâu hơn:

Soi góc tiền phòng (Gonioscopy): xác định góc thoát dịch trong mắt mở hay đóng, giúp phân biệt các loại cườm nước
Đo độ dày giác mạc (Pachymetry): giác mạc mỏng có thể làm sai lệch kết quả đo nhãn áp và làm tăng nguy cơ mắc bệnh
Chụp cắt lớp võng mạc (OCT): đánh giá chi tiết độ dày các lớp thần kinh thị giác, giúp phát hiện tổn thương sớm và chính xác
Đo thị trường (Perimetry): xác định chính xác mức độ mất thị lực ngoại vi

Đánh giá tình trạng thị lực tổng thể: bên cạnh các xét nghiệm trên, bác sĩ có thể kiểm tra thêm độ sắc nét thị lực (đọc bảng chữ/số ở nhiều khoảng cách), độ nhạy tương phản và khả năng phân biệt màu sắc — những thay đổi nhỏ trong các chỉ số này đôi khi là dấu hiệu sớm của tổn thương do cườm nước gây ra.

Bác sĩ sẽ kết luận mắc bệnh cườm nước khi có đủ các dấu hiệu: nhãn áp cao (thường trên 21mmHg), tổn thương dây thần kinh thị giác, và mất thị lực ngoại vi.

Các Phương Pháp Điều Trị Bệnh Cườm Nước

Mục tiêu điều trị cườm nước là giảm áp lực trong mắt và bảo vệ phần thị lực còn lại. Bệnh không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu điều trị đúng cách và kiên trì theo dõi.

Điều trị bằng thuốc

Đây là phương pháp phổ biến nhất, thường được chỉ định đầu tiên, dưới dạng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc uống, hoạt động theo hai cơ chế chính:

Giảm sản xuất thuỷ dịch: nhóm beta-blockers (Timolol), carbonic anhydrase inhibitors (Dorzolamide)
Tăng thoát thuỷ dịch: nhóm prostaglandin analogs (Latanoprost, Bimatoprost), alpha agonists (Brimonidine)
Hỗ trợ giảm áp lực mắt: nhóm cholinergic agents (Pilocarpine)

Người bệnh cần tuân thủ đúng liều lượng và tái khám định kỳ để bác sĩ theo dõi hiệu quả, vì không phải loại thuốc nào cũng phù hợp với mọi bệnh nhân.

Điều trị bằng laser

Khi thuốc không mang lại hiệu quả mong muốn, bác sĩ có thể chỉ định điều trị laser — một thủ thuật đơn giản, ít xâm lấn, thực hiện ngay tại phòng khám:

Laser tạo hình vùng bè (SLT): mở rộng đường thoát dịch, thường dùng cho cườm nước góc mở
Laser cắt mống mắt chu biên (Iridotomy): tạo lỗ nhỏ ở mống mắt để thuỷ dịch thoát nhanh, dùng cho cườm nước góc đóng
Laser cyclophotocoagulation: giảm sản xuất thuỷ dịch, thường áp dụng cho các trường hợp nặng khi phương pháp khác không hiệu quả

Phẫu thuật

Khi thuốc và laser không kiểm soát được nhãn áp, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật — phương pháp xâm lấn hơn nhưng kiểm soát áp lực mắt nhanh và hiệu quả hơn:

Trabeculectomy (cắt bè củng mạc): tạo kênh dẫn lưu mới dưới kết mạc để thuỷ dịch thoát ra
Đặt van/ống dẫn lưu: cấy thiết bị nhỏ giúp thuỷ dịch thoát ra ngoài liên tục

Cần lưu ý: phẫu thuật giúp làm chậm quá trình mất thị lực nhưng không thể phục hồi phần thị lực đã mất — đây là lý do phát hiện và điều trị sớm luôn là yếu tố quyết định đến kết quả điều trị.

Chăm sóc và tái khám sau điều trị

Dù điều trị bằng phương pháp nào, người bệnh cũng cần tái khám định kỳ để theo dõi nhãn áp và tình trạng dây thần kinh thị giác, đồng thời chăm sóc mắt hàng ngày: hạn chế tiếp xúc ánh sáng mạnh, đeo kính mát khi ra ngoài, giữ vệ sinh mắt tốt và tuân thủ đúng chỉ định thuốc của bác sĩ.

Lịch Khám Tầm Soát Cườm Nước Theo Độ Tuổi

Vì bệnh gần như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, khám mắt định kỳ theo độ tuổi là cách hiệu quả nhất để phát hiện bệnh sớm:

Độ tuổi	Tần suất khám tầm soát
Dưới 40 tuổi	2–4 năm/lần
40–54 tuổi	1–3 năm/lần
55–64 tuổi	1–2 năm/lần
Trên 65 tuổi	6–12 tháng/lần
Người có nguy cơ cao (tiền sử gia đình, bệnh mãn tính…) sau 35 tuổi	1–3 năm/lần, theo chỉ định bác sĩ

Câu Hỏi Thường Gặp Về Bệnh Cườm Nước

Bệnh cườm nước có chữa khỏi được không?

Không, bệnh cườm nước không thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh và ngăn tình trạng mất thị lực trở nên nghiêm trọng hơn.

Bệnh cườm nước có lây không?

Không, cườm nước không lây từ người sang người. Tuy nhiên, bệnh có yếu tố di truyền — nếu gia đình có người mắc bệnh, nguy cơ bạn mắc bệnh cao hơn 5–6 lần so với người bình thường.

Biến chứng của bệnh cườm nước là gì?

Theo thống kê, cứ khoảng 10 người mắc bệnh thì có 1 người bị suy giảm thị lực ở mức độ nào đó; tình trạng mù loà hoàn toàn ít phổ biến hơn, chỉ xảy ra ở khoảng 5% người bệnh. Đây cũng là lý do bệnh cần được phát hiện và điều trị càng sớm càng tốt.

Phương pháp điều trị nào hiệu quả nhất?

Không có một phương pháp điều trị “tốt nhất” chung cho mọi bệnh nhân. Tuỳ vào loại cườm nước, mức độ tổn thương và tình trạng sức khoẻ tổng thể, bác sĩ nhãn khoa sẽ xây dựng phác đồ điều trị riêng phù hợp với từng người.

Làm sao để biết mình có nguy cơ mắc bệnh cườm nước?

Cách duy nhất để biết chắc chắn là khám mắt chuyên sâu tại cơ sở nhãn khoa, bao gồm đo nhãn áp, soi đáy mắt và đo thị trường. Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao (trên 60 tuổi, có tiền sử gia đình, mắc bệnh mãn tính…), nên chủ động khám sớm hơn lịch khuyến nghị thông thường.

Kết Luận

Bệnh cườm nước là một trong những nguyên nhân gây mù loà hàng đầu nhưng lại rất khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Tin tốt là nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách — bằng thuốc, laser hoặc phẫu thuật — người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh và bảo vệ phần thị lực còn lại.

Đội ngũ bác sĩ nhãn khoa tại Trung tâm Mắt Sài Gòn Hikari, với phương châm “Mắt sáng tâm an”, luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong việc tầm soát, chẩn đoán và xây dựng phác đồ điều trị cườm nước phù hợp. Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, đừng chần chừ — hãy liên hệ Hikari để được thăm khám kịp thời.
📘Fanpage: Trung Tâm Mắt Sài Gòn Hikari
📞 Hotline: 0961 39 39 83
📍 Địa chỉ cơ sở 1: 17 Bùi Thị Xuân, Phường Bến Thành, TP.HCM
📍 Địa chỉ cơ sở 2: 130 Bùi Thị Xuân, Phường Bến Thành, TP.HCM
👉 Liên hệ ngay để được thăm khám và tư vấn giải pháp điều trị phù hợp.

Nguồn tham khảo: