Nội Dung Bài Viết
Trong thế giới những câu chuyện lạ về cơ thể người, “đồng tử kép” là cái tên khiến không ít người tò mò. Giai thoại kể rằng vào năm 995 sau Công nguyên, một vị quan Trung Quốc tên Liu Ch’ung sở hữu đôi mắt kỳ dị — mỗi bên tròng mắt có đến 2 đồng tử. Câu chuyện càng lan truyền mạnh hơn khi được chương trình truyền hình Ripley’s Believe It or Not nhắc đến vào năm 2011, kèm theo một bức tượng sáp mô phỏng nhân vật này. Cần nói rõ: đây chỉ là giai thoại truyền miệng, chưa từng được y văn chính thức nào xác nhận.
Vậy y học hiện đại nói gì về khả năng một mắt có đến 2 đồng tử? Câu trả lời là: có — dù cực kỳ hiếm gặp — và tình trạng này có tên y khoa hẳn hoi: polycoria.
Polycoria là gì?
Đồng tử (hay con ngươi) là bộ phận hình tròn nằm ở trung tâm mắt, có nhiệm vụ co giãn theo cường độ ánh sáng để điều tiết lượng ánh sáng đi vào bên trong. Ở người bình thường, mỗi mắt chỉ có duy nhất 1 đồng tử.
Theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ), polycoria là tình trạng hiếm gặp khiến một mắt xuất hiện từ 2 đồng tử trở lên, có thể ảnh hưởng đến 1 hoặc cả 2 mắt. Tình trạng này đôi khi xuất hiện từ nhỏ, nhưng phần lớn trường hợp chỉ được phát hiện và chẩn đoán chính thức khi người bệnh đã trưởng thành — nhiều khi chính người bệnh hoặc người thân là người đầu tiên nhận ra điều bất thường khi quan sát kỹ mắt, trước khi được bác sĩ nhãn khoa xác nhận bằng thiết bị chuyên môn. Một số vấn đề về mắt được cho là có liên quan đến polycoria, bao gồm tăng nhãn áp, mắt phát triển không đều, hoặc bong võng mạc.
Về ảnh hưởng thị lực, do có nhiều hơn một “cửa” để ánh sáng đi vào, mắt sẽ khó tập trung ánh sáng đúng cách như bình thường. Điều này có thể dẫn đến các biểu hiện như nhìn mờ, nhìn đôi (song thị), hoặc cảm giác chói, khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh hay các bề mặt phản chiếu như gương, mặt nước. Dù vậy, mức độ ảnh hưởng khác nhau khá nhiều tùy người — không ít trường hợp polycoria không gây ra vấn đề thị lực đáng kể nào, và người bệnh vẫn sinh hoạt hoàn toàn bình thường. Với những trường hợp thị lực bị ảnh hưởng rõ rệt, phẫu thuật tạo hình đồng tử là một trong những hướng can thiệp có thể được bác sĩ cân nhắc.
Polycoria thật và “polycoria giả” (pseudopolycoria) khác nhau thế nào?
Có một tình trạng khác rất dễ gây nhầm lẫn với polycoria, đó là pseudopolycoria. Điểm khác biệt mấu chốt nằm ở chỗ: người bị pseudopolycoria không thực sự có 2 đồng tử. Thứ trông giống đồng tử thứ hai thực chất chỉ là một vòng bất thường trên mống mắt — và vì không phải đồng tử thật, nó cũng không có các cơ để co giãn theo ánh sáng.
Cũng chính vì lý do đó, pseudopolycoria thường không gây ảnh hưởng đến thị lực. Dù vậy, một số nhóm được ghi nhận có nguy cơ mắc pseudopolycoria cao hơn, bao gồm người bị tăng nhãn áp ở tuổi vị thành niên, người mắc loạn dưỡng cơ, hoặc hội chứng Seckel.
Vì hai tình trạng này khá giống nhau khi quan sát bằng mắt thường, việc phân biệt chính xác polycoria thật và pseudopolycoria cần đến thiết bị chuyên khoa cùng đánh giá trực tiếp từ bác sĩ nhãn khoa — đây không phải điều có thể tự chẩn đoán tại nhà.
Khi nào bạn nên đi khám mắt?
Polycoria và pseudopolycoria đều là những tình trạng rất hiếm gặp — phần lớn chúng ta sẽ không bao giờ gặp phải. Nhưng nhiều triệu chứng liên quan đến chúng, như nhìn mờ, nhìn đôi hay nhạy cảm bất thường với ánh sáng, lại là dấu hiệu chung của khá nhiều vấn đề mắt khác nhau — từ tật khúc xạ thông thường đến các bệnh lý cần được theo dõi sát sao.
Nếu bạn nhận thấy mình có một trong các biểu hiện sau, đây là lúc nên cân nhắc đi khám thay vì tự phán đoán:
- Nhìn mờ hoặc khó lấy nét, đặc biệt nếu xuất hiện khá đột ngột
- Nhìn thấy hình đôi (song thị) ở một hoặc cả hai mắt
- Nhạy cảm bất thường với ánh sáng, hay bị chói khi nhìn đèn, gương, mặt nước
- Cảm giác hình dạng đồng tử hoặc mống mắt có gì đó khác lạ so với trước
Chỉ có bác sĩ nhãn khoa, thông qua thăm khám trực tiếp cùng các thiết bị chuyên môn, mới có thể xác định chính xác nguyên nhân đằng sau những triệu chứng này.
Khám mắt tổng quát tại Hikari
Tại Hikari, gói khám mắt tổng quát được xây dựng để kiểm tra toàn diện cấu trúc mắt — bao gồm đồng tử, mống mắt, võng mạc và các chỉ số thị lực cơ bản — giúp phát hiện sớm những bất thường, dù hiếm gặp như polycoria hay phổ biến hơn như tật khúc xạ, khô mắt, tăng nhãn áp.
Đặt lịch khám ngay hôm nay
Nếu bạn đang gặp các triệu chứng như mờ mắt, nhìn đôi hay nhạy sáng kéo dài — dù chưa chắc liên quan đến đồng tử kép hay polycoria — đôi mắt của bạn vẫn xứng đáng được kiểm tra kỹ càng.
Hikari Eye Care là trung tâm chuyên sâu về mắt và kiểm soát cận thị với trang thiết bị hiện đại và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, tư vấn giải pháp phù hợp cho từng trường hợp.
🌐Website: https://hikarieyecare.com/
📘Fanpage: Trung Tâm Mắt Sài Gòn Hikari
📞 Hotline: 0961 39 39 83
📍 Địa chỉ cơ sở 1: 17 Bùi Thị Xuân, Phường Bến Thành,TP.HCM
📍 Địa chỉ cơ sở 2: 130 Bùi Thị Xuân, Phường Bến Thành, TP.HCM
👉 Liên hệ ngay để được thăm khám và tư vấn giải pháp kiểm soát cận thị phù hợp.
